← Wróć

Efekt ESK


Obok działań artystycznych, realizowanych od maja do września, zarówno we Wrocławiu, jak i obecności Europejskiej Stolicy Kultury w miastach Polski i think thank-u, Koalicja miast dla kultury zamówiła na Uniwersytecie Jagiellońskim projekt badawczy pn. „Efekt ESK”. Jego celem jest analiza długofalowych ekonomicznych i społeczno-kulturowych skutków, jakie potencjalnie zostały wywołane procesem starań o miano Europejskiej Stolicy Kultury 2016. Główna hipoteza badawcza zakłada, że wspomniany proces odbywał się w wyjątkowo korzystnym kontekście, potencjalnie stwarzającym dogodne warunki dla istotnych zmian dotyczących zarówno gospodarczych podstaw miast, jak też sfery społeczno-kulturowej. W tym przypadku wyróżnić można trzy zasadnicze zmienne.

Obszary tematyczne działania:

1. Transformacja podstaw gospodarczych miast. Polskie miasta, których podstawy gospodarcze zdominowane były zależnościami ukształtowanymi w epoce industrialnej, w epoce post-industrialne zmuszone zostały do poszukiwania nowych możliwości rozwojowych. Proces ESK stwarzał zatem nowe ramy odniesienia dla kształtowania się przemysłów kreatywnych, potencjalnie mogących stawać się nowymi kołami zamachowymi rozwoju miast.
2. Akcesja do UE. Proces ESK zbiegł się w czasie z jednym z najważniejszych wydarzeń w historii Polski – akcesją do Unii Europejskiej. Dla polskich miast otworzyły się nowe, niedostępne wcześniej możliwości rozwoju. Z jednej strony, dotyczy to środków finansowych na rozwój kultury i przemysłów kreatywnych, zarówno tych, które pozwoliły na stworzenie niezbędnej infrastruktury, jak i tych, które umożliwiły realizację wielu projektów kształtujących nowe wzory kulturowe. Członkostwo w UE opierające się na swobodach przepływów sprawiło także, że polskie miasta zostały włączone do europejskiej sieci wymiany i dzięki niespotykanej wcześniej dyfuzji kulturowej stają się przestrzeniami innowacji i zmiany kulturowej.
3. Zmiana kulturowa. Polskie społeczeństwo ukształtowane w procesie długiego trwania pod wpływem wartości szlacheckich i chłopskich, staje się obecnie społeczeństwem miejskim. Każda zmiana kulturowa wymaga nowych narracji, które tworzą ramy odniesienie dla aktorów społecznych. Polskie nowe mieszczaństwo aby legitymizować swoje nowe tożsamości potrzebuje zatem nowych miejskich narracji. Starania o ESK, trafiając w specyficzny kontekst, w dużej mierze przyczyniły się do „wynajdywania” miejskości polskich miast. W społeczeństwie post-fordowskim i gospodarce opartej na wiedzy o rozwoju miast decyduje siła tożsamości. Starania o ESK dostarczające nowych narracji miejskich przyczyniły się do kształtowania silnych miejskich tożsamości.